Węzły miasta

Książka Węzły miasta

okładka książki Węzły miasta

Węzły miasta

Redakcja naukowa: prof. dr hab. inż. arch. Krystyna Guranowska-Gruszecka, mgr inż arch. Małgorzata Łaskarzewska

Autorzy:
prof. dr hab. inż. arch. Krystyna Guranowska-Gruszecka, dr inż. arch. Anna Jeziorska, dr inż. EUR ENG Piotr Pecenik, dr inż. arch Agnieszka Starzyk, mgr inż arch. Małgorzata Łaskarzewska, Iwona Pawlak, Urszula Prokop

Recenzenci:
prof. dr hab. Anna Geppert (Université Paris-Sorbonne), prof. dr hab. inż. arch. Piotr Lorens (Politechnika Gdańska)

Zdjęcia Warszawy z drona:
Andrzej Grabski, 2017

Koncepcja tła okładki:
dr inż. arch. Anna Jeziorska

Tłumaczenia:
Krzysztof Średziński

Skład, łamanie, opracowanie graficzne, projekt okładki:
mgr inż. arch. Ferdynand Górski http://fgda.pl

Copyright © by Fundacja Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej ul. Koszykowa 55, 00-659 Warszawa,
Naukowy Klub Architektury http://nka.edu.pl

Prezentujemy wersję online publikacji Węzły miasta, która w wersji papierowej ukazała się w styczniu 2019 roku. Rozważania zawarte w tej książce zmierzają do wydobycia problemów współczesnych dużych rozwijających się miast w Polsce. Słabą stroną dynamicznego rozwoju jest brak perspektywicznego myślenia i rozwiązywanie problemów post factum.

Książkę można przeczytać bezpośrednio na tej stronie, korzystając z poniższych odnośników, lub pobrać w formacie PDF (uwaga: plik ma wielkość 185 MB).

 

Spis treści

Krystyna Guranowska-Gruszecka, Małgorzata Łaskarzewska
Słowo wstępne

Część I: Idea

Krystyna Guranowska-Gruszecka
Węzły miejskości w strukturach metropolitalnych

Pojęcie węzły miejskości zostało wprowadzone do polskiej teorii urbanistyki przez profesora Zbigniewa Zuziaka – głównego inspiratora badań naukowych o tym kierunku w 2015 roku, sformułowanych we wniosku o grant Narodowego Centrum Nauki – rozwinięte natomiast i rozpowszechniane przez profesorów architektów Krystynę Guranowską-Gruszecką i Piotra Lorensa.

Teoria dotyczy intensywnie rozwijających się policentrycznych śródmieść obszarów metropolitalnych i prezentuje nowatorskie podejście do relacji systemu transportowego i urbanizacji. Celem tego sprzężenia jest poprawa dostępności komunikacyjnej węzłów, podlegających wzrostowi intensywności użytkowania i zabudowy, wzbogacenie tych miejsc o wartościową artystycznie architekturę, zwykle multifunkcjonalną i zadbanie o wygodę pieszych. Działania te muszą wprowadzać warunki poprawnych relacji społecznych, zdrowotności przestrzeni miejskich, w tym atrakcyjnych przestrzeni publicznych i elementów zieleni Przedmiotem rozważań będą zatem wybrane przestrzenie metropolii intensywniej zagospodarowane niż inne przestrzenie w mieście oraz problemy, które ich dotyczą, w tym oprócz funkcjonalno-przestrzennych także społeczne, socjologiczne, inżynieryjne, czy technologiczne. Istotą tych rozważań jest wypracowanie drogi do powstania stosownych narzędzi działań urbanistycznych, prowadzących do porządkowania zdegradowanych przestrzeni miejskich i zrównoważonego rozwoju śródmieść. Osiągnięcie tego stanu wymaga przyjęcia nowych teorii, metod i narzędzi działania i zaakceptowania stosownych regulacji.

Anna Jeziorska
Węzły miejskości w aspekcie życia miejskiego i jego atrakcyjności ekonomiczno-kulturalnej

W dążeniu do rozwiązania problemów współczesnych miast, dotyczących zdegradowanych przestrzeni śródmiejskich pod względem funkcjonalno-przestrzennym i społecznym, szczególna uwaga skierowana jest na przestrzenie publiczne, które pełnią węzłową rolę w strukturze miejskiej. W opracowaniu zakres badań koncentruje się na tradycyjnych obszarach urbanistycznych zdefiniowanych, jako węzły miejskości. Wielowarstwowe formy zagospodarowania przestrzennego, gdzie skupisko różnorodnych funkcji, atrakcyjność i dostępność stanowi o ich sile przyciągania i wpływa na procesy prorozwojowe miasta oraz kształtowanie życia miejskiego. Węzły miejskości w strukturze miasta w ujęciu sieciowym, z uwagi na interakcje aktywności społecznej z przestrzenią publiczną, mogą pełnić rolę ożywiania i uatrakcyjniania przestrzeni śródmiejskich.

Przykładem ilustrującym powiązanie węzłowej roli obszaru miejskiego z fenomenem miejskości jest Plac Zbawiciela w Warszawie. Jego walory przestrzenne rozpoznawalny charakter, różnorodność funkcji, obecność atrakcyjnie uformowanych przestrzeni publicznych oraz dostępność komunikacyjna przyczyniły się do osiągnięcia efektu synergii. Po dekadach zapomnienia, najpełniej wykorzystuje swój potencjał i stał się atrakcyjnym miejscem.

Małgorzata Łaskarzewska
Ukryte warstwy miast

Dawne społeczeństwa tworzyły struktury ukryte, miasta na wielu następujących po sobie warstwach, w podziemiach pełnych pułapek dla ewentualnych najeźdźców, w twierdzach i bunkrach. Pod wpływem strachu przed innymi ludźmi, dla zapewnienia przetrwania członków społeczności, ochrony własnej kultury i dorobku, egzystencji spokojnej i ciągłej dla danego miejsca. Liczyła się stabilność, by przetrwać i nie dopuścić do exodusu ludności. Interesujące jest trwanie niektórych miast tysiące lat i upadek innych. Widzimy wówczas jak społeczeństwa zakorzeniały się, jak dbały i upiększały swoją przestrzeń, a te, które nie przetrwały, odkrywane zostają na nowo w interpretacjach wykopalisk archeologicznych. Odnalezione stare miasta są pełne ukrytych znaczeń, symboli i nazw, znane czasem tylko pokoleniom, które je tworzyły, a dziś współcześnie są często nie do odszyfrowania. Współczesne wizje ukrycia miast w biologicznie czynnych strukturach, aż po jego niewidzialność, wtopienie, zakamuflowanie w krajobrazie pokazują, że architekci tworzą nową historię nacechowaną zatroskaniem światem – pracują nad „fenomenami w zakrytości” ich warstw.

Części II i III

Części II i III są w trakcie uzupełniania.
Powinny się tu pojawić do końca roku (2019).

Część IV: Wnioski

Krystyna Guranowska-Gruszecka, Anna Jeziorska, Małgorzata Łaskarzewska
Wnioski na przyszłość

Rozważania zawarte w tej książce zmierzają do wydobycia problemów współczesnych dużych rozwijających się miast w Polsce. Słabą stroną dynamicznego rozwoju jest brak perspektywicznego myślenia i rozwiązywanie problemów post factum. Tymczasem rozwiązania z wielu miast europejskich dają dobry przykład zachodzących procesów miejskich, a staranne ich obserwacje i oceny rezultatów prowadzą do wdrażania satysfakcjonujących rozwiązań.